LAIF » IKONA: David Bowie – Mleczna droga

IKONA: David Bowie – Mleczna droga

Record Store Day został przełożony na 20 czerwca, nie doczekaliśmy się nowej płyty Davida Bowie na winylu, ale za to pod koniec kwietnia ukazał się stream wydawnictwa pod nazwą „ChangesNowBowie”. To zapis audycji z BBC radio z okazji 50 urodzin Bowiego, która odbyła się 8 stycznia 1997 roku, składa się na nią 9 ulubionych niekoniecznie znanych publiczności kawałków Davida. Z tej okazji przypominamy nasze kalendarium związane z życiem i twórczością Bowiego, jednego z najbardziej inspirujących artystów wszech czasów.

David Bowie, kadr z teledysku „Space Oddity”, źródło: YouTube

Tekst: Dorota Groyecka

1947 – Przychodzi na świat 8 stycznia w Brixton, podupadającej dzielnicy na południu Londynu. Zima jest wyjątkowo śnieżna. Rodzice nadają mu dwa imiona: David Robert. Państwo Jones (Margaret – kelnerka, i Haywood – urzędnik do spraw promocji w jednej z dziecięcych fundacji) zabierają go ze szpitala do domu przy Stansfield Road 40.

1953 – Rodzina przenosi się na przedmieścia Londynu. W Bromley przed Davidem mieszkali: Charles Darwin, Napoleon III, H.G. Wells. W lokalnej podstawówce zostaje włączony do szkolnego chóru. Wykazuje wyjątkowe zdolności w grze na flecie prostym oraz tańcu. Ojciec znosi do domu kolekcję płyt amerykańskich muzyków lat 40. David w kółko odsłuchuje Elvisa Presleya.

1954 – Uczy się grać na ukulele i pianinie.

1960 – Zaczyna naukę w Bromley Technical High School, gdzie chodzi na zajęcia ze sztuki, muzyki i designu.

1961 – Dostaje od matki saksofon.

1962 – W trakcie bójki o dziewczynę z klasy obrywa pięścią w lewe oko. Mimo kilkumiesięcznego pobytu w szpitalu i szeregu operacji oko pozostaje uszkodzone. Nie traci jednak kolegi – George Underwood zaprojektuje kilka okładek jego pierwszych płyt. Zakłada swój pierwszy zespół – Konrads.

1963 – Zarabia swoje pierwsze pieniądze jako rysownik i twórca makiet w agencji reklamowej. Po pięciu miesiącach rezygnuje z posady i kolejno powołuje do życia zespoły: King Bees, Manish Boys, Lower Third. Z każdym z nich nagrywa singiel, żaden nie odnosi sukcesu.

1965 – Początkowo występuje jako Davy Jones, jednak aby nie być mylonym z jednym z członków grupy Monkees, przyjmuje pseudonim David Bowie (bowie knife – nóż myśliwski).

1967 – Wydaje swój pierwszy album „David Bowie” w Decca Studios. Z okładki spogląda grzeczny chłopiec z równo przystrzyżoną grzywką. W tekstach piosenek rozmyśla nad stanami paranoicznymi. Spędza kilka miesięcy w buddyjskim klasztorze w Szkocji.

1968 – Przyłącza się do awangardowej grupy tanecznej Lindsaya Kempa, działającej w London Dance Centre, po czym zakłada własną trupę teatralną – Feathers.

1969 – Pomaga w założeniu eksperymentalnego projektu Arts Lab w Beckenham, w ramach którego organizują darmowy festiwal w okolicznym parku. Poznaje producenta i basistę, Tony’ego Viscontiego, który zostanie jego wieloletnim współpracownikiem. Ogląda w kinie „Odyseję kosmiczną: 2001” Stanleya Kubricka i pozostaje pod jej dużym wrażeniem. „Space Oddity” ukazuje się kilka dni przed lądowaniem Apollo 11 na Księżycu – rockowy album dociera na piąte miejsce listy przebojów w Wielkiej Brytanii.

1970 – Bierze ślub z amerykańską modelką i aktorką, Angelą Barnett, którą rok wcześniej poznał w londyńskim barze Speakeasy. Żona będzie miała duży wpływ na jego glamrockowy wizerunek. Wydaje trzeci album – „The Man Who Sold The World” w wytwórni Mercury.

1971 – Angela rodzi syna – Duncana Zowiego. Z tej okazji Bowie pisze kawałek „Kooks”, który trafia na kolejną, bardziej popową płytę, „Hunky Dory”. W innych utworach oddaje hołd swoim amerykańskim idolom – Andy’emu Warholowi, Bobowi Dylanowi, Velvet Undergroud. Występuje po raz pierwszy na festiwalu Glastonbury.

1972 – Coraz bardziej eksperymentuje ze swoim image’em. Na łamach magazynu „Melody Maker” wyznaje, że jest gejem. Na scenę wkracza Ziggy Stardust – jego alter ego, projekcja mesjanistycznej, androgynicznej gwiazdy rocka. Wydaje album „The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars” i wyrusza w roczną trasę koncertową. Wspólnie z Markiem Ronsonem produkują jeden z najważniejszych albumów Lou Reeda, „Transformer”.

1973 – Ukazuje się film dokumentalny D.A. Pennebakera, relacjonujący wyprzedany koncert w Hammersmith Odeon – ostatni występ Bowiego jako Stardusta. Rozstaje się z zespołem Spiders from Mars i wypuszcza „Alladin Sane” – na płycie znajduje się m.in. kawałek „Let’s Spend the Night Together” z Mickiem Jaggerem i Keithem Richardsem. W Paryżu nagrywa „Pin Ups” – zbiór coverów ulubionych popowych i rockowych kawałków z lat 60., m.in. „See Emily Play” Pink Floydów. Na okładce pojawia się modelka Twiggy.

1974 – Przeprowadza się do Stanów Zjednoczonych – najpierw mieszka w Nowym Jorku w Greenwich Village i na Manhattanie, później w Los Angeles, m.in. w domu Glenna Hughesa – wokalisty Deep Purple i Black Sabbath. Wydaje konceptualny projekt „Diamond Dogs”, podszyty soulem i funkiem, nawiązujący do „Roku 1984” Orwella. Trasie koncertowej po Stanach towarzyszy powstawanie albumu „David Live” i filmu dokumentalnego „Cracked Actor”, który pokazuje, jak artysta zanurza się w kokainowym uzależnieniu.

1975 – W filadelfijskim studiu Sigma Sound Studios, słynącym z „czarnej” muzyki, nagrywa „Young Americans”. Na płycie pojawia się utwór „Fame”, napisany wspólnie z Johnem Lennonem i Carlosem Alomarem. To pierwszy singiel Bowiego, który w Stanach trafia na sam szczyt listy przebojów. Występuje z Cher podczas jednego z jej koncertów.

1976 – Otrzymuje główną rolę w filmie „Człowiek, który spadł na Ziemię”, w reżyserii Nicolasa Roeg’yego, za którą dostaje Saturna – nagrodę Akademii Science Fiction, Fantasy i Horrorów. Wydaje album „Station to Station”, który daje początek jego nowemu wcieleniu – Szczupłemu Białemu Księciu (The Thin White Duke). Wracając ze Związku Radzieckiego, przejeżdża przez Warszawę, podczas postoju pociągu wybiera się na spacer po Żoliborzu – zaowocuje to utworem „Warszawa”. Ma coraz większy problem z narkotykami, jest krytykowany za liczne wypowiedzi pochwalające faszyzm i Hitlera. Kupuje chatkę nad Jeziorem Genewskim i przeprowadza się do Szwajcarii.

1977 – Przenosi się do Berlina Zachodniego, gdzie dzieli mieszkanie z Iggym Poppem na Schönebergu – dzielnicy, w której tworzy się scena LGBT. Dojeżdża na rowerze do studia nagraniowego Hansa Tonstudio, położonego na Kreuzbergu, w cieniu Muru. Interesuje się muzyką grupy Kraftwerk. Zaczyna współpracę z twórcą ambientu, Brianem Eno, z którym nagrywają tzw. berlińską trylogię. Wydają pierwsze dwa albumy: „Low” i „Heroes”.

1978 – Wyrusza w trasę z berlińskim materiałem – daje 70 koncertów w 12 krajach, docierając do miliona fanów.

1979 – W Szwajcarii nagrywa z Eno ostatnią część trylogii – „Lodger”.

1980 – Rozwodzi się z Angelą i wraca do Nowego Jorku. Wytwórnia The Power Station publikuje kolejną jego płytę, „Scary Monsters”, z której utwór „Ashes to Ashes” okazuje się wielkim przebojem. Przez trzy miesiące występuje na Broadwayu w sztuce „Człowiek słoń” i zbiera pochwały od krytyków.

1981 – W duecie z Queen wydaje „Under Pressure”, po raz trzeci umieszczając swój singiel na pierwszym miejscu brytyjskiej listy przebojów. Pojawia się w filmie „My dzieci z dworca Zoo” – ekranizacji wspomnień mieszkanki Berlina, Christiane F.

1983 – Przechodzi do wytwórni EMI i podpisuje swój najbardziej lukratywny kontrakt na album „Let’s Dance”. Znajdują się na nim takie popowe, taneczne hity jak „Modern Love” czy „China Girl”. To prawdopodobnie szczyt jego kariery. W wywiadzie dla „Rolling Stone” stwierdza, że jednak jest heteroseksualny.

1984 – Wydaje album „Tonight”, na którym pojawiają się Tina Turner i Iggy Pop. Trafia na niego kilka tanecznych coverów, m.in. „God Only Knows” Beach Boys. Za 20-minutowy teledysk do przeboju „Blue Jean” w reżyserii Juliena Temple’a zostaje nagrodzony Grammy.

1985 – Cierpiący na schizofrenię, zamknięty przez rodzinę w zakładzie psychiatrycznym przyrodni brat Davida, Terry, popełnia samobójstwo. To on pokazał mu w dzieciństwie literaturę beatników, jako pierwszy puszczał rockowe kawałki. Bowie poświęci mu kilka lat później piosenkę „Jump They Say”. Bierze udział w koncercie charytatywnym Live Aid na Wembley, gdzie w duecie z Jaggerem wykonują kawałek „Dancing In The Street”. Z zespołem Pata Meteny’ego nagrywają piosenkę do filmu akcji „Sokół i koka” – „This Is Not America”.

1986 – Na ekrany kin trafia musical „Absolutni debiutanci”, w którym gra jedną z głównych postaci, i do którego komponuje kilka utworów. W filmie „Labirynt”, wyreżyserowanym przez Jima Hensona (twórcę muppetów) i wyprodukowanym przez George’a Lucasa, wciela się w króla goblinów.

1987 – Album „Never Let Me Down” zostaje źle przyjęty, zarówno przez fanów, jak i krytyków. Kawałek „Day In, Day Out” trafia dopiero na koniec drugiej dziesiątki list przebojów.

1989 – Na pewien czas rezygnuje z solowej kariery i wspólnie z gitarzystą Reevesem Gabrelsem zakłada hardrockowy zespół Tin Machine. Wydają album z nazwą zespołu w tytule i ruszają w trasę koncertową. Sprzedaż płyt spada, Bowie rozstaje się z EMI. Kupuje dom na Karaibach.

1990 – Na zaaranżowanej przez wspólną znajomą randce poznaje somalijską modelkę Iman. Zakochują się w sobie.

1991 – Kolejny album grupy, „Tin Machine II”, okazuje się klapą.

1992 – Występuje w filmowej wersji serialu Davida Lyncha – „Twin Peaks: Ogniu krocz ze mną”.

1993 – Wydaje solowy „Black Tie White Noise” – spóźniony ślubny prezent dla Iman, z którą pobrali się rok wcześniej. Nagrywa soundtrack do serialu telewizyjnego na motywach powieści brytyjsko-pakistańskiego pisarza, Hanifa Kureishi – ”The Buddha of Suburbia”.

1995 – Znów nawiązuje współprace z Brianem Eno, wspólnie wydają industrialny album „Outside”. Rusza w trasę po Europie i Ameryce Północnej.

1997 – Wypuszcza obligacje, których aktywami są tantiemy z utworów wydanych przed 1990 rokiem. Zbija na nich 55 milionów dolarów. Świętuje swoje 50. urodziny koncertem na Madison Square Garden. Na scenie towarzyszą mu m.in. Lou Reed, Robert Smith z Cure, Billy Corgan ze Smashing Pumpkins, Foo Fighters i Sonic Youth. Zostaje uhonorowany miejscem w Rock and Roll Hall of Fame – największym muzeum rock and rolla na świecie, znajdującym się w Cleveland (są tu już jego idole z dzieciństwa: Elvis Presley, James Brown). W wytwórni Virgin Records wydaje dwudziesty album, „Earthling”, łączący rocka z brzmieniem drum’n’bass.

1998 – Zakłada firmę dostarczającą usługi internetowe. BowieNet oferuje subskrybentom wyłączność na wybrane materiały, adres mailowy z Bowiem w nazwie oraz modemowy dostęp do internetu. Wypuszczony wcześniej do sieci singiel „Telling Lies” ściąga się 11 minut.

1999 – Tworzy soundtrack do przygodowej gry komputerowej „Omikron”, do której on i Iman stanowili pierwowzory postaci.

2000 – Na świat przychodzi córka Davida i Iman – Alexandria Zahra.

2001 – Otwiera koncert charytatywny w Nowym Jorku upamiętniający ofiary zamachów na World Trade Center. Na zakończenie wykonuje z zespołem utwór „Heroes”.

2002 – Ponownie współpracując z Viscontim, publikuje album „Heathen”, na którym m.in. przerabia kawałek Pixies – „Cactus”. Zostaje jednym z kuratorów londyńskiego festiwalu Meltdown, podczas którego wykonuje wszystkie utwory z płyty „Low”.

2003 – Nakładem Columbia Records wydaje „Reality” – obok „Earthling” zostaje oceniona przez recenzentów BBC jako najlepszy album od czasów „Scary Monsters”.

2004 – Przechodzi zawał serca podczas koncertu w Niemczech. Po pobycie w szpitalu w Hamburgu wraca do zdrowia, jednak odwołuje dalszą część trasy.

2006 – Otrzymuje Grammy za całokształt twórczości. Gościnnie pojawia się na koncercie Davida Gilmoura w Royal Albert Hall, podczas gali charytatywnej Black Ball występuje z Alicią Keys. W filmie „Prestiż” Christophera Nolana wciela się w rolę Nikoli Tesli, XIX-wiecznego inżyniera i wynalazcy licznych urządzeń elektrycznych m.in. silnika elektrycznego i radia.

2007 – Użycza głosu jednej z postaci w filmie dla dzieci „Artur i Minimki”.

2008 – Śpiewa na płycie Scarlett Johansson „Anywhere I Lay My Head”, będącej zbiorem coverów Toma Waitsa. Odkryty w Malezji gatunek pająka zostaje nazwany na jego cześć: Heteropoda davidbowie.

2009 – Wydaje „iSELECT” – kompilację swoich ulubionych piosenek z własnych płyt. Znajduje się wśród nich tylko jeden duży przebój – „Life on Mars”.

2013 – Nowy album „The Next Day” trafia na drugie miejsce listy portalu muzycznego Billboard. Promuje go sentymentalny singiel „Where Are We Now”, który trafia na szczyty list przebojów w Wielkiej Brytanii i USA. W teledysku „”The Stars (Are Out Tonight)” grają z Tildą Swinton małżeństwo. W Muzeum Wiktorii i Alberta w Nowym Jorku zostaje otwarta retrospektywna wystawa „David Bowie is” – jest najszybciej sprzedającym się wydarzeniem w historii muzeum. W ciągu kolejnych dwóch lat zostaje pokazana m.in. w Toronto, São Paulo, Berlinie, Paryżu, Melbourne.

2014 – Jako najstarszy laureat w historii otrzymuje Brit Award dla najlepszego artysty. Statuetkę odbiera z niego Kate Moss. Wydaje kolekcję swoich największych hitów: „Nothing Has Changed”. Dowiaduje się, że jest chory na nowotwór.

2015 – Współtworzy sztukę „Lazarus”, wystawioną w teatrze Off-Broadway, z Michaelem C. Hall w roli głównej. Premierowy wieczór jest jego ostatnim publicznym wystąpieniem.

2016 – W 69. urodziny wypuszcza album „Blackstar”. Kilka dni później wraca do swojej gwiazdy.

Zobacz też inne wydarzenia

10.04.2015, WARSZAWA, HYDROZAGADKA, THE DUMPLINGS15.08.2015, Warszawa, Lost Pool15.05.2015, WARSZAWA, KURORT NAD WISŁĄ, PAULA & KAROL